Türkiye · Endonezya
Kültür Köprüsü
Aynı iman, iki kültür. Eşinizin memleketini, ailesini ve sofrasını tanımak için ortak yönler, farklar ve küçük ipuçları.
Bölümler
Eşinin kültürünü tanı, kendi kültürünü anlat
Ortak yönlerimiz
İki ülke binlerce kilometre uzakta; ama bir evin kurulduğu temeller çok benzer.
- Ortak
Aynı iman, aynı kıble
İki ülke de büyük ölçüde Sünnî Müslüman'dır: aynı Kur'an, aynı namaz, aynı Ramazan ve bayramlar. Endonezya, dünyanın en kalabalık Müslüman ülkesidir.
- Ortak
Büyüğün eli öpülür
Türkiye'de büyüklerin eli öpülüp alına konur; Endonezya'da "salim" denen aynı hareket yapılır. Bayramlarda ve vedalaşırken iki ülkede de çok önemlidir.
- Ortak
Misafir başımızın tacı
İki kültürde de misafire ikram edilir ve bir eve eli boş gidilmez. Endonezya'da yolculuktan dönen herkes yakınlarına "oleh-oleh" (memleket hediyesi) getirir.
- Ortak
Bayramlaşma ve helalleşme
Ramazan Bayramı'nda iki ülkede de büyükler ziyaret edilir. Endonezya'da buna "Lebaran" denir; "Mohon maaf lahir dan batin" diyerek birbirinden helallik istenir, milyonlar memleketine döner ("mudik").
- Ortak
Sahur davulu
Ramazan'da iki ülkede de sahura davulla kaldırılır: Türkiye'de davulcu, Endonezya'da davul ve bambu tokmaklarıyla ("kentongan") sokak sokak dolaşan mahalle gençleri.
- Ortak
Ortak kelimeler
Arapçadan gelen yüzlerce kelime iki dilde de yaşar: kitap–kitab, dünya–dunia, vakit–waktu, sabır–sabar, şükür–syukur, fikir–pikir. "Apa kabar?" tam da "Ne haber?" demektir.
- Ortak
Ev ve mahremiyet
İki kültürde de evlilik öncesi tanışma aile gözetiminde ve edep içinde olur. Evde ayakkabı çıkarılır; tuvalette taharet için su kullanılır.
Saygı ve büyükler
İki kültürde de büyüğe saygı esastır; Endonezya'da bu saygı gündelik konuşmanın her anına işler.
- Farklı
Anne-babanın sözü
- Türkiye
- Türkiye: Evlilik kararı aileyle konuşulur; gençler fikrini çoğu zaman açıkça söyler.
- Endonezya
- Endonezya: Anne-babanın rızası ve duası ("restu") evlilik için belirleyicidir. Gençler büyüklere açıkça itiraz etmez, kararlarda aileye büyük ölçüde uyar.
- Farklı
"Evet" her zaman evet değildir
- Türkiye
- Türkiye: Konuşma daha doğrudandır; itiraz da sevgi de açıkça söylenir.
- Endonezya
- Endonezya: Karşıdakini kırmamak esastır ("sungkan", "tidak enak"). "Iya" bazen yalnız "duydum" demektir; "nanti" (sonra) kibar bir "hayır" olabilir. Emin değilseniz nazikçe tekrar sorun.
- Farklı
Hitap
- Türkiye
- Türkiye: Büyüklere "abi, abla, amca, teyze" denir; eşin anne-babasına çoğu zaman "anne, baba" diye seslenilir.
- Endonezya
- Endonezya: Büyüklere "Bapak/Pak" ve "Ibu/Bu"; yakın yaştakilere "Mas, Mbak" (Cava) ya da "Kak, Abang" denir. Kayınvalide ve kayınpedere de "Ibu, Bapak" diye seslenilir.
- İpucu
Ses tonu
Endonezya'da yüksek ses ve sert tartışma ayıp sayılır. Türk samimiyetindeki yüksek ses karşı tarafa öfke gibi gelebilir; sakin bir tonla konuşun, anlaşmazlığı baş başa ve nazikçe açın.
- İpucu
Önce büyükler
Bir eve girince en yaşlıdan başlayarak selam verin. Endonezya'da büyüklerin önünden geçerken hafifçe eğilip "permisi" (izninizle) denir.
- Ortak
Selamlaşma
Namahrem kadın ve erkek tokalaşmaz. Türkiye'de el göğse konur; Endonezya'da avuçlar birleştirilip hafifçe göğse götürülür.
İbadet ve mezhep
Aynı din, farklı mezhep: Türkiye'de Hanefî, Endonezya'da Şâfiî mezhebi yaygındır. Farklar küçüktür ama evde fark edilir.
- Farklı
Mezhep
- Türkiye
- Türkiye: Çoğunluk Hanefî'dir; resmî din hizmetlerini Diyanet yürütür.
- Endonezya
- Endonezya: Çoğunluk Şâfiî'dir. En büyük iki dinî kuruluş, geleneksel çizgideki Nahdlatul Ulama (NU) ve yenilikçi çizgideki Muhammadiyah'tır.
- Farklı
Abdest ve dokunma
- Türkiye
- Türkiye: Hanefî mezhebinde kadın ile erkeğin tenlerinin değmesi abdesti bozmaz.
- Endonezya
- Endonezya: Şâfiî mezhebinde kadın ile erkeğin (eşler dahil) çıplak teninin değmesi abdesti bozar. Namazdan hemen önce eşinizin elini tutarken bunu hatırlayın.
- Farklı
Kunut duası
- Türkiye
- Türkiye: Kunut duası vitir namazında okunur.
- Endonezya
- Endonezya: Şâfiî mezhebini izleyenler (özellikle NU çevresi) kunutu sabah namazında da okur; Muhammadiyah çevresinde okunmaz.
- Farklı
Nikâhta veli
- Türkiye
- Türkiye: Hanefî mezhebinde ergin kadın kendi nikâhını kıyabilir; yine de ailenin rızası çok önemlidir.
- Endonezya
- Endonezya: Şâfiî mezhebinde ve Endonezya'daki resmî nikâhta gelinin velisi (wali, çoğunlukla babası) olmadan nikâh kıyılmaz.
- Farklı
Dinî gelenekler
- Türkiye
- Türkiye: Mevlit okutulur, kandil geceleri ihya edilir, vefat edenlerin ardından Yasin okunur.
- Endonezya
- Endonezya: Vefat edenler için toplu dua ("tahlilan"), haftalık Yasin okuması ("yasinan") ve Mevlid Kandili ("Maulid Nabi") kutlamaları yaygındır.
- Farklı
Oruç saatleri
- Türkiye
- Türkiye: Ramazan yaza denk gelirse oruç 16–17 saate çıkar, kışın 10–11 saate iner.
- Endonezya
- Endonezya: Ekvatora yakınlık yüzünden oruç her mevsim yaklaşık 13 saattir; namaz vakitleri yıl boyu pek değişmez.
Sofra
En büyük farklar çoğu zaman sofradadır — en güzel köprüler de.
- Farklı
Pirinç ve ekmek
- Türkiye
- Türkiye: Her öğünde ekmek vardır; pilav da sevilir ama yan yemektir.
- Endonezya
- Endonezya: Pirinç ("nasi") her öğünün kalbidir: "pirinç yemediysem yemek yemiş sayılmam" sözü çok yaygındır.
- Farklı
Acı ve baharat
- Türkiye
- Türkiye: Yemekler genellikle az acılıdır (Güneydoğu mutfağı hariç); baharat ölçülü kullanılır.
- Endonezya
- Endonezya: Acı biber sosu ("sambal") neredeyse her sofradadır; hindistan cevizi sütü ("santan"), fıstık sosu ve tatlı soya sosu ("kecap manis") çok kullanılır.
- Farklı
Kahvaltı
- Türkiye
- Türkiye: Peynir, zeytin, yumurta ve çayla uzun bir kahvaltı sofrası kurulur.
- Endonezya
- Endonezya: Kahvaltı çoğu zaman sıcak ve doyurucudur: tavuklu pirinç lapası ("bubur ayam"), kızarmış pilav ("nasi goreng") ya da hindistan cevizli pilav ("nasi uduk").
- Farklı
Çay
- Türkiye
- Türkiye: İnce belli bardakta demli çay içilir; şeker isteğe bağlıdır.
- Endonezya
- Endonezya: Çay ("teh") çoğunlukla bol şekerli içilir ("teh manis"); kahve ("kopi") da çok yaygındır.
- Farklı
Sofra adabı
- Türkiye
- Türkiye: Çatal, kaşık ve bıçakla yenir; büyükler başlamadan yemeğe başlanmaz.
- Endonezya
- Endonezya: Kaşık sağ elde, çatal sol eldedir, bıçak pek kullanılmaz. Bazı yemekler sağ elle yenir; bir şey verirken ya da alırken de sağ el kullanılır.
- Ortak
Yer sofrası
Türkiye'deki yer sofrası gibi Endonezya'da da hasır üzerinde yere oturarak yemek ("lesehan") çok sevilir.
Gündelik hayat
Saat farkından iklime, aileye desteğe: birlikte bir hayat kurarken önceden konuşulması gerekenler.
- Farklı
Saat farkı
- Türkiye
- Türkiye: Türkiye yıl boyu tek saat dilimi kullanır (UTC+3).
- Endonezya
- Endonezya: Üç saat dilimi vardır: Cava ve Sumatra UTC+7, Bali ve Sulawesi UTC+8, Papua UTC+9. Aranızda 4–6 saat fark olur.
- Farklı
İklim
- Türkiye
- Türkiye: Dört mevsim yaşanır; kışlar soğuk, birçok şehirde karlıdır.
- Endonezya
- Endonezya: Tropik iklim: yıl boyu sıcak ve nemli; yalnız kurak ve yağmur mevsimi vardır. Türkiye'ye taşınacak bir eş için kış, ilk kez yaşanan bir deneyim olabilir.
- İpucu
Zaman anlayışı
Endonezya'da "jam karet" (lastik saat) denen esnek bir zaman anlayışı yaygındır. Görüşme saatlerini saat dilimiyle birlikte açıkça yazmak iki tarafı da rahatlatır.
- Farklı
Aileye destek
- Türkiye
- Türkiye: Evlenen çocuklar anne-babayı ziyaret eder, gerektiğinde destek olur.
- Endonezya
- Endonezya: Çalışan çocukların anne-babasına düzenli maddi destek vermesi ("berbakti") yaygın ve beklenen bir görevdir; evlilikten sonra da sürer. Bunu evlenmeden önce açıkça konuşun.
- Farklı
Geniş aile
- Türkiye
- Türkiye: Bayramlarda ve özel günlerde geniş aile bir araya gelir; komşuluk güçlüdür.
- Endonezya
- Endonezya: Geniş aile ve mahalle dayanışması ("gotong royong") güçlüdür; Lebaran'da memlekete dönmek neredeyse herkes için vazgeçilmezdir.
Evlilik gelenekleri
İki ülkede de evlilik iki ailenin buluşmasıdır; adımlar benzer, adları ve ayrıntıları farklıdır.
- Farklı
İsteme
- Türkiye
- Türkiye: Damadın ailesi kız evine gidip "Allah'ın emri, Peygamber'in kavliyle" kızı ister; söz ve nişan yapılır.
- Endonezya
- Endonezya: Damadın ailesi resmî bir ziyaretle ("lamaran" / "khitbah") kızı ister; hediyeler getirilir, düğün tarihi aileler arasında konuşulur.
- Farklı
Mehir
- Türkiye
- Türkiye: Mehir çoğunlukla altın ya da para olarak belirlenir; düğünde ayrıca takı takılır.
- Endonezya
- Endonezya: Mehir çoğunlukla altın, para ya da bir namaz takımı ("seperangkat alat sholat": seccade, kadın namaz örtüsü "mukena" ve Kur'an) olarak verilir ve nikâhta yüksek sesle söylenir. Bazı bölgelerde mehirden ayrı, düğün masrafı için aileye verilen bir para geleneği de vardır (ör. Bugis-Makassar "uang panai").
- Farklı
Düğün
- Türkiye
- Türkiye: Kına gecesi, nikâh ve düğün yemeği yapılır; çeyiz ve bohça hazırlanır.
- Endonezya
- Endonezya: Önce dinî nikâh ("akad nikah"), ardından düğün yemeği ("resepsi") yapılır; damat tarafı "seserahan" denen hediye tepsileri getirir. Bazı bölgelerde düğünden önce kına gecesi de vardır (ör. Minangkabau "malam bainai").
- İpucu
Resmî işlemler
Yabancıyla evlilikte iki ülkenin de belgeleri gerekir: Endonezya'da nikâh KUA'da (Din İşleri Ofisi) kayda geçer, Türkiye'de belediyede kıyılır. Gerekli belgeleri nikâhtan önce KUA, belediye ve konsolosluktan teyit edin.
İlk aile ziyareti
Küçük incelikler, büyük kapılar açar.
- İpucu
Eli boş gitmeyin
Kendi memleketinizden küçük bir hediye götürün: Türkiye'den lokum, çay ya da kahve; Endonezya'dan yöresel bir ikram ("oleh-oleh").
- İpucu
Önce büyükleri selamlayın
İçeri girince en yaşlıdan başlayarak selam verin; elini öpmek için uzanın ya da elinizi göğsünüze koyun.
- İpucu
Sade ve kapalı giyinin
İlk ziyarette uzun kollu, sade kıyafetler tercih edin; evlere ayakkabıyla girilmez.
- İpucu
İkramı geri çevirmeyin
İkram edilen yemek ve içecekten biraz da olsa alın; Endonezya'da sağ elinizle alıp verin.
- İpucu
Birkaç kelime öğrenin
Endonezce: "Assalamualaikum", "Terima kasih" (teşekkürler), "Apa kabar?" (nasılsınız), "Ibu", "Bapak". Türkçe: "Hoş bulduk", "Elinize sağlık", "Allah razı olsun".
- İpucu
Sabırlı olun
Kararlar aile içinde zaman alabilir; acele etmeyin. Anlamadığınız bir âdeti sormak, saygının en güzel göstergesidir.
Okuma köşesi
Okuma köşesi
Evliliğe hazırlık, din, süreç ve güvenlik üzerine editörlerimizin hazırladığı kısa yazılar.
HazırlıkNikâh kararı vermeden önce kendinizi hangi sorularla değerlendirmelisiniz?Oku4 dk okuma
Kültürİki farklı dünyadan gelen çiftler hangi konularda sürprizle karşılaşır?Oku5 dk okuma
DinMehir bir formalite değil, evliliğin temel akdinin bir parçasıdır.Oku4 dk okuma
SüreçEndonezya'da Türk uyrukluların resmi nikâh yaptırabilmesi için gereken belgeler.Oku5 dk okuma
GüvenlikDoğrulama sistemi nasıl çalışır ve sizi nasıl korur?Oku3 dk okuma
Bunlar genellemelerdir; her bölge ve her aile farklıdır. En doğrusu karşınızdakine sorup dinlemektir.
NasipHelal yoldan, sevgi ve rahmet dolu bir yuvaya.
Uygulamayı indirin
Nasibiniz, bir niyetle başlar.
Kayıt, doğrulama ve tanışma yalnız mobil uygulamada. Nasip çok yakında Google Play'de.
Uygulama yayınlandığında mağaza bağlantıları burada etkinleşecek.